. . . وصاعد كتابي در فلك وتاريخي براي اين علم تأليف كرده است كه در اختيارمان نيست . همچنين وى به رصدهايى فلكى اقدام كرده كه آنها ومطالبى ديگر را ، زرقالى در گردآورى زيجهاى خود ، مورد استفاده قرار داده است . « 1 » تاكنون وجود نسخه‌اى از آن در هيچ كتابخانه‌اى گزارش نشده است . ب - جوامع أخبار الأمم من العرب والعجم : از اين كتاب هم قاضى صاعد خود ، در دو جا از كتاب التعريف بطبقات الأمم نام برده است بدين ترتيب : مورد نخست در قسمت مربوط به تاريخ إيران است كه چنين گفته است : . . . ودانايان به تاريخهاى ملتها در باب مدّت حكمرانى ايرانيان ، بأهم اختلافى شديد دارند كه اينجا محل ذكر آنها نيست وما هرآنچه را از آنها به دستمان رسيده است ، در كتاب خودمان : في جوامع أخبار الأمم من العرب والعجم ، بيان كرده‌ايم . مورد دوم جايى است كه از قوم عرب ومهاجرتها وتوزيع جغرافيايى قبايل ايشان بحث كرده است ودر آنجا چنين مىگويد : . . . ودر باب مهاجرت قبايلى از قوم عرب از جزيرة العرب بجز آنان كه ذكر كرديم ، از قبيل : قبيلهء اياد وقبيلهء ربيعه از سرزمين جزيره ، اخبارى هست كه اينجا محلّ ذكر آنها نيست وما هر آنچه را از آنها به دستمان رسيده است ، در كتاب خودمان : في جوامع أخبار الأمم من العرب والعجم ، بيان كرده‌ايم . افزوده براين دو مورد ، كه خود قاضى صاعد در ضمن نام بردن از كتاب جوامع أخبار الأمم من العرب والعجم خويش تا حدودي به بيان محتواى آن نيز پرداخته است وچنان‌كه از سخن برمىآيد وعنوان كتاب هم آن را تأييد مىكند ، يك كتاب بسيار

--> ( 1 ) . ص 361 .